Gevechten in Basra

http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7324106.stm Hundreds of people died in fighting last week in the southern city of Basra after Prime Minister Nouri Maliki ordered a crackdown on Shia militias.Reports say many of the dead were civilians caught in the crossfire.The spiritual leader of the Mehdi Army militia, Moqtada Sadr, has ordered his fighters off the streets in a deal with the authorities, who agreed to stop rounding them up.Mr Maliki hailed the crackdown as a “success” and pledged to recruit 10,000 extra troops to keep order in Basra.

Men zou denken dat de Iraakse overheid bezig is met de orde te herstellen over Irak en eindelijk een degelijke poging aan het wagen is om een centraal bestuur te doen gelden. Niets is minder waar. Dit nieuwe offensief tegen “misdadigers” en “terroristen” komt eigenlijk neer op een de facto poging tot staatsgreep van de Dawapartij van Nouri Kamal al-Maliki, in samenwerking met de Islamitische Hoge Raad van Irak (IHRI). Zij breiden nu hun macht uit naar de olierijke havenstad Basra in een poging om hun machtsbasis te versterken. Dat het Mehdileger van al-Sadr daar sterk staat, is pech voor hen aangezien zij nu de volle lading militair geweld op zich krijgen.

Gewapende politieke spelletjes

Ook de provinciale verkiezingen van 1 oktober in Irak zullen meespelen. Een harde slag toebrengen aan al-Sadr zal zijn politieke machtsbasis verkleinen, ten gunste van de Dawapartij en de IHRI. De Iraakse politiek wordt meer en meer een kwestie van machtsverhoudingen tussen milities, in de mate dat dit al niet zo is. Maar in Basra is dit vechten en deze machtsstrijd heviger dan in de meeste andere gebieden. Tot het offensief was Basra eigenlijk verdeeld onder meerdere sjiitische milities die dan wel zich bezighielden met corruptie en criminaliteit, maar tegelijkertijd toch ook een zekere mate van stabiliteit konden bewerkstelligen. Ook de invloed van Iran is zeer sterk in Basra. Zo heeft Iran alle milities bewapend om zeker te zijn dat de winnaars in de machtsstrijd aan hun kant zouden staan.

Dat het centraal bestuur zijn macht moet heroveren in Basra is een feit. De vraag is alleen maar of ze niet de ene maffiabende gaan vervangen door de andere en of het huidige offensief eigenlijk niet diende om de machtsbasis van de Dawapartij en de IHRI te versterken ten koste van de andere spelers. Ondertussen is het offensief gestopt en de “resultaten zijn ook binnen”. Na zes dagen strijd zijn er driehonderd doden gevallen en minstens zeshonderd gewonden. Al-Sadr heeft zijn militieleden opgeroepen om zich niet meer gewapend op straat te begeven, op straffe van uitsluiting uit zijn Sadrbeweging (die trouwens zelf een bijeenraapsel is van allerlei groeperingen). Ook zou Iran bijgedragen hebben aan het feit dat de rust is wedergekeerd.

Voorlopige conclusie

Het toont allemaal aan dat de Amerikaanse invasie totaal andere resultaten heeft teweeggebracht dan gewild. Iran is een belangrijke regionale speler geworden met een groeiende invloed in Irak. Irak zelf is nog net niet uiteengevallen en kan zijn grondgebied niet degelijk verdedigen, zie maar naar de Turkse invasies van een tijdje geleden. Wordt ongetwijfeld en helaas nog vervolgd.

Ook interessant

Niet iedereen is het er echter mee eens dat Al-Sadr zou verloren hebben in deze machtsstrij, integendeel. Hieronder een paar verwijzingen naar artikels over de strijd in Basra.

• http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1726763,00.html - Charles Crain “How Moqtada Al-Sadr won in Basra”
• http://www.nytimes.com/2008/04/01/world/middleeast/01iraq.html?_r=1&oref=slogin - James Glanz “Iraq seems calmer after cleric halts fighting”
• http://www.hindu.com/2008/03/26/stories/2008032655921400.htm - Atul Aneja “Heavy fighting in Basra”
• http://www.iht.com/articles/2008/03/31/africa/31iraq.php - Erica Goode & James Glanz ”Cleric suspends Shiite militia’s fight in Basra”
• http://english.aljazeera.net/NR/exeres/D5054B56-56A3-4ED7-8774-7EA619F69AC2.htm - “Calm returns to Iraqi cities”