Staatsingrijpen (economie)

Vaak wordt voorgesteld alsof staatsinterventie in de economie een negatief iets is dat ten allen prijze moet vermeden worden.

Sommigen gaan hierin zelfs zo ver om het afschaffen van de staat na te streven en een anarcho-kapitalistisch systeem te installeren waarin enkel het individu telt. Maar uiteraard is dit compleet fout om na te streven. Dit laatste gaat immers uit van mensen die volledig geïnformeerd zijn, zich volledig willen informeren en enkel hun eigen baat nastreven, daarbij volledig doordrenkt zijn van gezond verstand en inzicht. Het menselijke element wordt volledig buiten de kwestie gehouden. Laat me een voorbeeld geven:

Café 1 verkoopt pils aan 1,5euro en jenever aan 2 euro.
Café 2 verkoopt pils aan 1,5euro en jenever aan 1,5euro.

Laten we er nu vanuit gaan dat ik jenever boven bier verkies. Dit zou impliceren dat ik logischerwijze naar café 2 zou gaan. Tot zover het principe dat ieder individu slechts naar zijn eigen economisch voordeel moet streven. Maar mijn vrienden die enkel pils drinken, gaan altijd naar café 1 waar ze al jaren zitten. Omdat ik niet alleen wil zitten, ga ik dus ook naar café 1, wat mij per drank een verlies van 0,5euro i.v.m. café 2 oplevert. De economische factor wordt immers geneutraliseerd door de menselijke. Hoe banaal dit voorbeeld ook mag zijn, het levert een voorbeeld van het menselijk handelen. Economische factoren zijn zeer belangrijk in een menselijk leven, maar ze bepalen niet alles.

Een andere reden waarom een staat nodig is, is omdat er in de maatschappij genoeg smeerlappen rondlopen die enkel hun eigen winst en plezier nastreven, los van morele factoren. Anarcho-kapitalisten en libertariërs zullen mensen die het verwijt “de tijd van Daens” afwimpelen met “Och ja, daar zijn ze weer met hun extreem”. Ik heb ze echter nog nooit het tegenovergestelde weten beweren. Dat de smeerlapperijen die toen zijn ontstaan, zijn opgelost is dan ook te danken aan de proto-solidaristische Daensistische beweging die uiteindelijk voor meer staatsingrijpen heeft gezorgd. Staatsinterventie (/etatisme) is dan ook een middel om de excessen van het kapitalisme te remmen, tegen te houden en te vernietigen.

Is een allesoverkoepelende staat dan het beste? Helemaal niet. Ik kan absoluut niet bij de liberalen gerekend worden, maar de huidige staat mag wel degelijk eens ontvet worden. Staatsbedrijven dienen dan wel in handen van de staat te blijven om bepaalde dienstverleningen te garanderen (kleine stations en de NMBS bv), ze mogen echter ook niet dienen als dumpingsplaats voor politieke vriendjes. Net zoals in de privé-sector moeten staatsbedrijven functioneren volgens het principe “loon-naar-werk” en niet iedereen vast benoemen. Een staatsbedrijf is voor mij trouwens ook een bedrijf waarin de staat een blokkeringsminderheid of een 51%-meerderheid bezit, de rest mag in handen worden gegeven van privé-investeerders die uitspatting van het etatisme kunnen tegengaan.

Maar alles loslaten in de privé zal ook niets verbeteren, integendeel. Het zal slechts een oligarchie creeëren waarbij een kleine economische elite alles in handen heeft en waarbij opklimmen op de sociale ladder volledig zal afhangen van kapitaal. Politiek idealisme en bekwaamheid zullen worden uitgeschakeld, enkel economische factoren zullen overblijven. In zekere mate is het liberalisme dan ook vergelijkbaar met het marxisme. Beiden bekijken de mens als een economische factor die enkel in de economie een doel heeft.

Dat mensbeeld wilt het solidarisme bestrijden. In zijn kern kan men het solidarisme dan ook beschouwen als een post-modernistische visie op de wereld. Geen grote idealen en geen grote omwenteling van de maatschappij naar een “Nieuwe Orde” (of die nu liberaal, communistisch, anarcho-kapitalistisch of nationaal-socialistisch is), maar het teruggrijpen naar de “simpele” dingen. Economische zekerheid, het gezin, het buikgevoel dat ons volksgevoel vormt, solidariteit met diegenen die gemeenschappelijke factoren delen en het vormen van een staat rond volksgrenzen, met het doel dat volk te beschermen en te leiden.