Collaboratie in Wallonië

Een boek dat ik al een tijdje geleden had gekocht, maar nu pas ben toe gekomen om het helemaal uit te lezen: “Te wapen voor Hitler: gewapende collaboratie in België”. Een hoofdstuk uit de Waalse geschiedenis dat decennia lang zo veel mogelijk is weggestoken geweest. De Encyclopédie du Mouvement Wallon vermeldt ook een persoon als Degrelle en organisaties als Rex niet.

Het boek, een goede 181 bladzijden lang, leest zeer vlot en bevat ook het nodige cijfermateriaal om zijn feiten te staven. Zo toont het boek o.a. aan dat, net zoals in Vlaanderen, vele Waalse oostfronters naar Rusland vertrokken doordat ze daartoe aangespoord waren door de Katholieke Kerk. Of om het met een citaat van bladzijde 76 te zeggen:

“Het [de Waalse legionairs, eigen toevoeging] zijn vooral katholieken. Bijna de helft van de ondervraagden zegt afkomstig te zijn uit een milieu dat gelieerd is met de katholieke partij. In dat milieu is men uitgesproken anti-communistisch. De jeugdbewegingen vormen de plek waar de gehechtheid aan de christelijke waarden wordt beleefd; kortdom, de eerste lichting legionairs lijkt afkomstig te zijn uit een patriottistisch, katholiek en burgerlijk milieu. Het gaat om personen die een bepaalde opleiding hebben genoten, want twee derde van hen heeft zijn middelbare studies aangevat.”

Ook wordt meerdere keren in het boek aangetoond dat vele collaborateurs in Vlaanderen bitter weinig te zien hadden met ideologische overtuiging, maar meer met banditisme en het nastreven van het eigen belang. Zo moeten de Duitsers regelmatig groeperingen ontbinden wegens een compleet wangedrag.

“Einde november 1943 ziet een tweede brigade het licht, de ‘Brigade Fisette’. Met uitzondering van heer chef, een voormalig agent van de GFP, bestaat deze brigade uitsluitend uit leden van het Waals Legioen en dat maakt haar ongrijpbaar voor het Belgische gerecht. Overigens maakt ook Jean Pirmolin deel uit van die tweede brigade. Zij is geen haar beter van haar voorganger; zij maakt zich evenzeer schuldig aan afpersing en onwettige arrestaties”

Ook interessant om weten is dat het Waals Legioen naar het oostfront trok met het Bourgondisch Kruis en niet met de Waalse Haan.

Tot slot nog een kort interview dat ik heb gevonden op de webstek van Knack i.v.m. dit boek:

Over de Vlaamse collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn bibliotheken volgeschreven. Die aan de andere kant van de taalgrens bleef grotendeels onbekend. Tot nu. Flore Plisnier schreef met ‘Te wapen voor Hitler’ een van de zeldzame werken over collaboratie in Wallonië, en dan vooral over de rol van Rex. Knack sprak met Plisnier.

Flore Plisnier (27) studeerde geschiedenis aan de ULB. Ze schreef haar licentiaatverhandeling over het rexisme in de streek van Charleroi. Met een beurs van de oud-strijdersbond Service Hotton maakte ze een studie over de gewapende collaboratie in Franstalig België.

U neemt de term ‘gewapende collaboratie’ erg ruim.

FLORE PLISNIER: Het gaat om alle mensen die rechtstreeks in opdracht van de Duitse bezetter werkten. De leden van het Waals Legioen en de Waffen-SS-Wallonië uiteraard, maar ook degenen die deel uitmaakten van de Duitse politiediensten. De gedwongen rekruten uit de Oostkantons heb ik niet opgenomen. Wel de leden van paramilitaire groeperingen van collaborerende organisaties zoals de Formation B van Rex. Die werden trouwens door de bezetter betaald.

Opvallend is dat er zoveel arbeiders bij waren.

PLISNIER: Dat klopt. De eerste lichtingen van het Waals Legioen werden nog gevormd door idealisten die tegen het communisme gingen vechten. Maar de leden van de paramilitaire organisaties hadden geen enkel ideologisch motief en kwamen ook niet uit Nieuwe Ordebewegingen. Sommigen werden lid om te ontsnappen aan een veroordeling of om de verplichte tewerkstelling in Duitsland te ontlopen. Anderen omdat ze geen ander werk vonden. Opvallend is trouwens dat ze geen enkele morele maatstaf hadden.

Dit is een van de eerste wetenschappelijke studies over de Waalse collaboratie. Rust er een taboe op?

PLISNIER: Niet eens een taboe. Al snel na de oorlog ontstond de mythe dat vrijwel heel Wallonië in het verzet was, in tegenstelling tot het collaborerende Vlaanderen. Die mythe is zo verankerd dat blijkbaar niemand zich afvroeg of dat wel klopte.

Tegelijk werden mensen als Léon Degrelle en bewegingen als Rex uit de Encyclopédie du Mouvement Wallon geschrapt.

PLISNIER: De samenstellers van de Encyclopédie namen enkel mensen of bewegingen op die de emancipatie van Wallonië bevorderden. Dat kan bezwaarlijk gezegd worden van Rex of Degrelle. Maar het klopt wél dat Wallonië zich zeer lang liet voorstaan op het beeld van de ‘regio die in het verzet was’ in tegenstelling tot het ‘collaborerende Vlaanderen’.