Gedeelde weelde
Geplaatst door yvespernet op 29 juni 2008
Toevallig tegengekomen op het internet, binnenkort eens gaan zoeken in boekenwinkels.
)
De Britse historica Lisa Jardine weet hoe ze op Engelse tenen moet gaan staan, namelijk door de Engelsen hun eigenheid te betwisten. Bijna alles waar ze prat op gaan: hun imperium, hun vrije parlement, hun 17e eeuwse vroeg verlichte denkers en aanverwante wetenschappelijke vindingen, ja, zelfs hun tuinen; volgens Jardine hebben ze het allemaal niet zelf bedacht, maar gestolen van hun welvarende buren, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Hoe dat gegaan is, beschrijft Jardine in haar boek ‘ Going Dutch’ , dat binnenkort in vertaling uitkomt bij de Arbeiderspers.
De Nederlandse uitgever heeft de bittere pil enigszins willen vergulden, door de titel te vertalen als: Gedeelde Weelde. We hebben de voorspoed als onder goede vrienden met elkaar gedeeld, lijkt de Arbeiderspers te willen zeggen. En kennelijk heeft Jardine met die vertaling ingestemd. Maar voor de thuismarkt zegt ze het anders. De ondertitel van de oorspronkelijke uitgave is: How England plundered Holland’s Glory.
Jardine, hoogleraar renaissance studies in London, is de oudste dochter van uit Oost Europa geimmigreerde ouders – Jacob Bronowski en Rita Coblenz – die een prominente plek in de Britse cultuur hebben veroverd en vooral in de jaren 60 ook graag tegen de stroom inroeiden. Het lijkt erop dat die familierol haar goed bevalt. Zijzelf is nu ook een graag geziene gast in de BBC studio als de Britse koninklijke familie iets te vieren heeft. Maar ook zij gaat, net als haar ouders, de pijnlijke waarheden niet uit de weg. Pijnlijk, voor Britten dan.
Want het is voor ons best leuk om te lezen dat John Locke zijn ideeën over menselijke gelijkheid en de scheiding der machten in Nederland heeft opgedaan. Het is aardig om nog eens eraan herinnerd te worden dat de Britten langs de kant van de weg stonden te juichen toen Willem III er met een protestante Armada landde en naar London reed om de troon op te eisen. Het is niet meer dan rechtvaardig om de voortrekkersrol van Nederlandse schilders als van Dijck en Lely in Engeland te benadrukken. En wie wordt er niet graag aan herinnerd dat de tuinen waar de Britten zo prat op gaan, geënt zijn op de Nederlandse hovenierstraditie?
Nou, de Britten moeten er niets van weten. Zij eren nog ieder jaar de mol die in 1704 de fatale gang gegraven heeft, waarover het paard van Willem III struikelde. Willem overleefde die val niet en omdat hij geen kinderen had, betekende dat het eind van Oranje in Engeland. Good Riddance. Hij ligt nu in Westminster Abbey, in het rijk van de mollen, onder een tegeltje. Geen eer, geen praal, niets.
Het boek van Jardine is voor de onbevangen lezer trouwens niet altijd heel erg goed te volgen. Wie precies wil weten hoe Willem zijn Britse oom Jacobus II verjaagde, kan beter eerst elders zijn licht opsteken. En wie wil weten hoe het kan dat de Engelsen niets willen weten van de plunderingen van Hollands Glorie, die weet aan het eind van het boek net zo weinig als aan het begin. En hoe het kan dat twee landen in een eeuw drie keer met elkaar oorlog voeren en toch de beste vrienden blijven, wordt niet duidelijk.
Maar iedereen die graag leest dat de Engelsen veel Europeser zijn dan ze ooit zouden willen toegeven, die heeft aan Jardine’s Gedeelde Weelde een heel prettig boek.
Mathijs Deen, redacteur OVT
Lisa Jardine, ‘ Gedeelde weelde. Hoe de zeventiende-eeuwse cultuur van de Lage Landen Engeland veroverde en veranderde, Arbeiderspers, ISBN: 9789029566582
