Een aanvullende kritiek

Zoals ik hier reeds zei, had Dewinter een paar rake punten gemaakt in TerZake. Als het goed is, dan zeg ik het. Maar als er mijn inziens iets ontbreekt, vul ik ook maar al te graag aan. Uiteraard weet ik dat politici gedwongen worden om in de politieke kleuterprogramma’s van de VRT zo kort en bondig mogelijk te antwoorden, liefst binnen de vijf seconden, dus het is geen aanval op de dingen die Dewinter zei. Integendeel, dat blijven zinnige dingen, maar ik ontbrak een paar stukken. Bij deze een korte aanvulling.

Wat ontbrak

Om te beginnen ontbrak ik wel een diepgaande analyse waarom het fout gaat in de maatschappij. Niet dat de VRT tijd zou hebben gegeven voor die analyse, maar alvast een teken van leven van die analyse zou al leuk zijn geweest. Het leeft helaas echter vooral bij wat gebruik van grote termen als volksgemeenschap. De kritiek op het kapitalisme, dat net heel de consumptiemaatschappij stimuleert, en het grootkapitaal dat de versplintering van de identiteit promoot, bleef helaas achterwege. Als is het misschien fout om te spreken van de consumptiemaatschappij, maar is het beter omtespreken van een overconsumptiemaatschappij. Het maatschappijmodel van de overconsumptiemaatschappij, en de daaruit voortvloeiende ideeën en denkpatronen, zijn immers gebaseerd op overproductie en constante expansie. 

Liberalen stellen bij momenten dat door het eigenebelang na te streven de mens enkel zou voldoen in zijn eigen behoeftes en niet meer zou consumeren dat wat hij nodig heeft, plus een beetje luxebehoeften. Het zou gewoon allemaalveel efficiënter gebeuren. In de praktijk zit het wel iets anders in elkaar. Hoe werkt immers heel onze huidige systeem? Het doel is om te beginnen de mensen wijs te maken dat ze constant nieuwe dingen nodig hebben, ook al weten ze dat nog niet, is. Vervolgens moet je de mensen wijsmaken dat ze vijf van die nieuwe dingen nodig hebben. En de mensen zover krijgen dat ze geloven dat ze vijf van die nieuwe dingen nodig hebben, maar dat ze vervolgens ook om de zoveel tijd nieuwe moeten kopen, dat is het succes van de overconsumptiemaatschappij.

Wat te doen

Zagen over dit probleem is één. Er iets aan doen is twee. Wat hebben we dus nodig? Een breed maatschappelijk offensief en dit  gecombineerd met bepaalde accenten die gelegd worden in het gevoerde onderwijs- en cultuurbeleid. Verder ook minder een sfeer van “liberalisering = goed” uitdragen in de politiek en we zouden al veel verder zijn. Onderwijs speelt hierin een cruciale rol en laten we eerlijk zijn, onderwijs is nooit een neutraal iets. Onderwijs is nooit neutraal en hoort het ook niet te zijn. Het onderwijs is altijd een middel geweest om kinderen en jongvolwassenen te conformeren in een bepaald denkkader. Wat we, onder andere, moeten doen, is dringend een paar taboe’s overboord gooien zoals “pluralisme is altijd goed en we moeten overal en altijd pluralistisch zijn” en dingen als “nationalisme is altijd slecht en Hitler was een nationalist“. Het wordt dan wel niet altijd even letterlijk gezegd, het is wel vaak de boodschap die overkomt en onthouden wordt door teveel mensen. Vervolgens moeten we onze visie op volksverbondenheid, het belang van de volksgemeenschap, het concept van de volksgemeenschap (!) in de geesten van de volgende generaties brengen. Dit sijpelt dan door naar het sociale middenveld en dat is dan ineens het maatschappelijk offensief waar ik over spreek.

Ik hoor sommige kriticasters als komen met dat dit indoctrinatie is. Wel, indoctrinatie is net wat er elke dag gebeurt in het onderwijs, in de journaals, in documentaires en in reclame. Er wordt ons een maatschappijbeeld opgelegd, gestuurd door de heersende elite. Men kan stellen dat de elite verdeeld is over belangrijke breekpunten, maar dat is onzin. De elite is hoogstens verdeeld over enkele details in de marge. SLP-voorzitter Geert Lambert heeft dan ook wel een punt wanneer hij stelt dat de politiek probeert de maatschappij en de instellingen op te delen in de drie grote politieke blokken: christen-democraten, liberaal-democraten en sociaal-democraten. Wat dan nog overblijft, en dus niet verdeeld en gecontroleerd kan worden door hen, moet gedemoniseerd worden of zodanig pluralistisch gemaakt dat er geen duidelijk profiel meer overblijft. Ergo dat er geen dreiging meer gevormd wordt naar die elite toe.  

De elite kan dan wel over sommige punten verdeeld zijn, en dan nog, als het erop aankomt om hun heersende hegemonie te verdedigen, zullen ze eensgezind handelen. Het is alsof drie leeuwen ruzie maken om een karkas en om beurt een stuk vlees eruit scheuren. Omdat de leeuwen onderling ruzie maken, wilt echter nog niet zeggen dat ze hun karkas gaan delen met de gieren, hyena’s of andere kandidaten.

Wat we, onder andere, moeten doen, is dringend een paar taboe’s overboord gooien zoals “pluralisme is altijd goed en we moeten overal en altijd pluralistisch zijn” en “nationalisme is altijd slecht en Hitler was een nationalist”. Vervolgens onze visie op volksverbondenheid, het belang van de volksgemeenschap, het concept van de volksgemeenschap (!) in de geesten van de volgende generaties brengen. Dit sijpelt dan door naar het sociale middenveld en dat is het maatschappelijk offensief waar ik over spreek.